มิกซ์เสียงกับดนตรีประกอบให้เสียงโคลนไม่เหมือนหุ่นยนต์

มิกซ์เสียงกับดนตรีประกอบให้เสียงโคลนไม่เหมือนหุ่นยนต์

เสียงต้นฉบับพังตรงไหน และทำไมจึงฟังไม่เป็นธรรมชาติ

เคยสงสัยไหมว่าทำไมเสียงโคลนของเราฟังเหมือนหุ่นยนต์ ทั้งที่ตอนอัดก็พูดชัดทุกคำ? ผมเคยคิดว่าแค่เปิดไมโครโฟนแล้วอ่านสคริปต์ให้ครบก็น่าจะพอ จนวันหนึ่งผมรีบอัดเสียงสำหรับคลิปสอนงานในร้านกาแฟ เสียงเครื่องบดกาแฟดังอยู่ด้านหลัง มีคนลากเก้าอี้ เสียงรถวิ่งผ่านหน้าร้านเป็นช่วง ๆ แถมผมยังขยับเข้าออกจากไมโครโฟนตลอดเวลา

ผมนำไฟล์นั้นไปลองใช้กับ VoxClone เพราะอยากทำเสียงบรรยายภาษาไทยให้เสร็จภายในวันเดียว ตอนฟังผลลัพธ์ครั้งแรก ผมถึงกับหยุดคลิปกลางทาง น้ำเสียงบางคำแหลมผิดปกติ หางประโยคยืดเหมือนกำลังอ่านจากเครื่องจักร และคำที่มีเสียงลมหายใจก็ฟังแข็งจนแทบจำเสียงตัวเองไม่ได้ ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ระบบอย่างเดียว แต่อยู่ที่ไฟล์ต้นฉบับซึ่งมีเสียงแวดล้อมปะปนกันมากเกินไป

บทเรียนแรกคืออย่ารีบเอาเสียงที่อัดเสร็จใหม่ ๆ ไปใช้ทันที ลองฟังด้วยหูฟังดี ๆ ก่อน แล้วถามตัวเองว่าเสียงพื้นหลังดังขึ้นลงหรือไม่ ระยะห่างจากไมโครโฟนคงที่หรือเปล่า และห้องมีเสียงสะท้อนมากแค่ไหน ถ้าช่วงหนึ่งพูดใกล้ไมค์ แต่อีกช่วงถอยไปไกล เสียงที่ได้จะมีระดับความดังและน้ำหนักไม่เท่ากัน ระบบก็ต้องเดาอารมณ์ของผู้พูดมากกว่าปกติ

ผมกลับไปอัดใหม่ในห้องเล็กที่ปิดหน้าต่าง ปิดพัดลม และวางผ้าห่มหนาไว้ด้านข้างเพื่อลดเสียงสะท้อน ไม่จำเป็นต้องมีห้องอัดราคาแพง แค่เลือกช่วงเวลาที่เงียบ วางไมโครโฟนให้ห่างจากปากพอดี และพูดด้วยระดับเสียงใกล้เคียงกันตลอดไฟล์ก็ช่วยได้มาก ก่อนอัปโหลด ผมตัดช่วงเงียบที่ยาวเกินไปออก แต่ยังเว้นจังหวะหายใจเล็กน้อยไว้ เพราะถ้าตัดสะอาดเกินไป เสียงที่สร้างขึ้นอาจฟังเรียบและไร้ชีวิต

ถ้าอยากเริ่มแบบไม่ต้องสมัครสมาชิก ลองเข้า ฟรีเสียงโคลน แล้วเตรียมไฟล์เสียงที่สะอาดกว่าครั้งแรกไว้ก่อน ส่วนคนที่ต้องการอ่านบทความหรือทดลองสร้างเสียงจากข้อความ สามารถเปิด แปลงข้อความเป็นเสียงออนไลน์ ได้โดยตรง

วิธีมิกซ์เสียงพูดกับดนตรีโดยไม่กลบคำ

หลังจากได้เสียงโคลนชุดใหม่ ผมเจอปัญหาอีกแบบ เสียงพูดไม่เหมือนหุ่นยนต์แล้ว แต่พอใส่ดนตรีประกอบกลับฟังไม่ชัด โดยเฉพาะตอนเปิดคลิปในโทรศัพท์ เสียงกลองกับเสียงเบสกลบพยัญชนะต้นจนต้องเร่งเสียงขึ้นลงตลอด วิธีที่ผมใช้คือเริ่มจากเสียงพูดก่อน ไม่ใช่เริ่มจากเพลง ให้เปิดเสียงบรรยายในระดับที่ฟังสบาย แล้วค่อยลดดนตรีลงทีละน้อยจนยังได้ยินคำครบแม้เปิดจากลำโพงเล็ก ๆ

ดนตรีประกอบไม่จำเป็นต้องดังเพื่อให้คลิปดูมีพลัง เพลงที่มีจังหวะถี่หรือมีเสียงร้องมักแย่งความสนใจจากเสียงพูด ผมจึงเลือกท่อนที่ไม่แน่นมาก ลดความดังของเพลงในช่วงที่มีประโยคสำคัญ และค่อยเพิ่มขึ้นตอนเว้นจังหวะ เทคนิคนี้ทำให้เสียงมีพื้นที่หายใจโดยไม่ต้องตัดเพลงออกทั้งชุด หากเพลงมีเสียงเบสหนาเกินไป ควรลดความถี่ต่ำลงเล็กน้อย เพราะเสียงพูดภาษาไทยหลายคำจะชัดขึ้นทันที

อีกเรื่องที่หลายคนมองข้ามคือการใส่ดนตรีตั้งแต่ต้นจนจบด้วยระดับเดียวกัน คลิปที่ดีควรมีจังหวะขึ้นลงตามเนื้อหา ช่วงเปิดเรื่องอาจใช้เพลงเบา ๆ แล้วลดลงตอนเข้าสาระสำคัญ ตอนเปลี่ยนหัวข้ออาจเพิ่มเสียงดนตรีขึ้นเล็กน้อยเพื่อช่วยให้ผู้ฟังรู้สึกว่ามีการเปลี่ยนช่วง แต่ไม่ควรใส่เอฟเฟกต์ทุกครั้งที่พูดจบ เพราะจะทำให้คลิปดูแน่นและเหนื่อยเกินไป

ผมเคยทำคลิปให้ร้านขายอุปกรณ์ยกของ โดยมีคำว่าโฟล์คลิฟท์อยู่หลายครั้ง ตอนมิกซ์รอบแรก เพลงดังจนคำนี้ฟังคล้ายคำอื่น พอลดเพลงลงและขยับเสียงพูดให้เด่นขึ้น ความเข้าใจก็ดีขึ้นมาก แม้เปิดฟังผ่านโทรศัพท์เครื่องธรรมดา ถ้าคุณทำเสียงสำหรับเพจของบริษัท เช่น บริษัท เฟิร์ส เทคโนโลยี่ จํากัด หรือ บริษัท เฟิร์สโกลฟ อินเตอร์เนชั่นแนล จํากัด การออกเสียงชื่อองค์กรให้ชัดสำคัญกว่าการใส่เพลงที่อลังการเสียอีก

จัดระดับเสียงและเว้นจังหวะอย่างไรให้ฟังเป็นธรรมชาติ

หลายคนแก้ปัญหาเสียงพูดเบาด้วยการเร่งระดับเสียงทั้งแทร็ก แต่การทำแบบนั้นอาจดันเสียงลมหายใจ เสียงคลิกในปาก และเสียงรบกวนขึ้นมาพร้อมกัน ผมจึงเริ่มจากการปรับระดับเสียงพูดให้สม่ำเสมอทีละประโยค ถ้าประโยคหนึ่งเบากว่าอีกประโยคมาก ให้ปรับเฉพาะช่วงนั้นแทนการเพิ่มทั้งไฟล์ วิธีนี้ทำให้เสียงโคลนไม่ต้องพยายามกระโดดจากเบาไปดังจนฟังเหมือนอ่านด้วยเครื่องจักร

จากนั้นผมใช้การลดระดับเพลงเฉพาะตอนที่มีคำพูด หรือที่หลายโปรแกรมเรียกว่า ducking โดยไม่ลดเพลงลงจนหายไปทั้งหมด เช่น ช่วงเกริ่นอาจให้เพลงอยู่เบากว่าเสียงพูดเล็กน้อย พอเข้าประโยคสำคัญก็ค่อยลดลงอีกระดับ แล้วปล่อยให้เพลงกลับมาในช่วงเว้นวรรค การค่อย ๆ ลดและเพิ่มในเวลาสั้น ๆ จะฟังนุ่มกว่าการตัดระดับเสียงลงทันทีเป็นขั้น ๆ

จุดที่ต้องระวังคืออย่าเว้นช่วงระหว่างคำมากเกินไปเพียงเพื่อให้เสียงชัด บางครั้งการใส่ความเงียบยาวหลังทุกประโยคทำให้ผู้ฟังรู้สึกว่าเสียงถูกตัดต่อทีละชิ้น ผมมักอ่านสคริปต์ออกเสียงจริงก่อน แล้วทำเครื่องหมายเฉพาะจุดที่ต้องหยุด เช่น ก่อนชื่อสินค้า หลังคำเตือน หรือก่อนตัวเลขสำคัญ จากนั้นจึงรักษาจังหวะการหายใจที่เป็นธรรมชาติไว้บางส่วน

เลือกเพลงและแก้เสียงทับกันในช่วงสำคัญ

ก่อนเลือกเพลง ผมจะเปิดฟังแค่ดนตรีโดยไม่ใส่เสียงพูด แล้วลองนึกภาพว่าพยัญชนะและคำลงท้ายจะอยู่ตรงไหน เพลงที่มีไฮแฮตถี่ ๆ หรือเมโลดี้แหลมต่อเนื่องมักชนกับเสียงพูดช่วงกลางและช่วงสูง ส่วนเพลงที่มีเบสหนักอาจทำให้เสียงพูดฟังอู้ โดยเฉพาะผ่านลำโพงโทรศัพท์ ดังนั้นเพลงที่ฟังเพราะเมื่อเปิดเดี่ยว ๆ ไม่ได้แปลว่าจะเหมาะกับงานบรรยายเสมอไป

ถ้าชอบเพลงหนึ่งมากแต่มีบางช่วงชนกับคำสำคัญ ผมจะตัดแบ่งเพลงออกเป็นหลายช่วง แล้วเลือกใช้เฉพาะท่อนที่โปร่งกว่า ไม่จำเป็นต้องลดทั้งเพลงหรือเปลี่ยนเพลงใหม่เสมอไป อีกวิธีคือทำให้ช่วงอินโทรยาวขึ้นเล็กน้อย ให้ผู้ฟังได้ยินบรรยากาศก่อนเริ่มพูด และลดเพลงลงก่อนประโยคแรกประมาณหนึ่งจังหวะ วิธีนี้ช่วยให้เสียงพูดไม่ต้องแย่งความสนใจกับการเริ่มต้นของดนตรี

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อยคือใช้เพลงที่มีเสียงร้องภาษาอื่นอยู่ด้านหลัง เพราะแม้ผู้ฟังจะฟังภาษาไม่ออก สมองก็ยังพยายามติดตามเสียงคนร้องอยู่ ทำให้รับสารจากเสียงบรรยายได้น้อยลง หากเป็นคลิปแนะนำสินค้า คลิปสอนงาน หรือประกาศขององค์กร เพลงบรรเลงที่มีโครงสร้างไม่ซับซ้อนจะควบคุมง่ายกว่า และทำให้คำเฉพาะอย่างชื่อบริษัท รุ่นสินค้า หรือหมายเลขโทรศัพท์ไม่ถูกกลบ

ตรวจไฟล์บนอุปกรณ์จริงก่อนเผยแพร่

ผมเคยฟังงานบนหูฟังราคาแพงแล้วคิดว่าเรียบร้อยดี แต่พอเปิดจากโทรศัพท์ เสียงพูดกลับเบาจนต้องเอาเครื่องแนบหู เหตุผลคือหูฟังแยกรายละเอียดและความถี่ต่ำได้มากกว่าลำโพงขนาดเล็ก การตรวจงานจึงควรเริ่มจากอุปกรณ์ที่ผู้ชมใช้จริง ไม่ใช่เชื่อเสียงจากโปรแกรมตัดต่อเพียงอย่างเดียว

ขั้นตอนของผมมีไม่กี่อย่าง ผมฟังช่วงเปิดคลิปเพื่อดูว่าคำแรกชัดหรือไม่ เลื่อนไปฟังช่วงที่เพลงดังที่สุด แล้วเลือกประโยคที่มีชื่อเฉพาะหรือเลขหลายหลักมาทดสอบอีกครั้ง จากนั้นลดเสียงโทรศัพท์ลงเหลือประมาณครึ่งหนึ่ง ถ้ายังจับใจความได้โดยไม่ต้องเพ่งสมาธิมาก แสดงว่าระดับเสียงน่าจะใช้งานได้ หากมีคำใดหายไป ผมจะกลับไปแก้เฉพาะช่วงนั้นแทนการเร่งเสียงทั้งหมด

อย่าลืมฟังช่วงต้น กลาง และท้ายของไฟล์ เพราะบางครั้งระดับเสียงค่อย ๆ เปลี่ยนโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะเมื่อเอาคลิปหลายตอนมาต่อกัน ถ้าช่วงท้ายมีเพลงดังขึ้นมาก ผู้ชมอาจคิดว่าเสียงโคลนเพี้ยนหรือระบบสร้างเสียงไม่สม่ำเสมอ ทั้งที่จริงเป็นปัญหาจากการมิกซ์และการส่งออกไฟล์มากกว่า

คำถามที่มักเจอหลังจากลองทำจริง

ต้องอัดเสียงในห้องเงียบสนิทหรือไม่

ไม่จำเป็นต้องเงียบสนิทเหมือนห้องบันทึกเสียง แต่ควรไม่มีเสียงที่เปลี่ยนแปลงไปมา เช่น รถผ่าน เสียงพัดลมหมุน หรือคนคุยอยู่ใกล้ ๆ เสียงพื้นหลังคงที่เบา ๆ ยังจัดการได้ง่ายกว่าเสียงดังที่เข้ามาเป็นช่วง หากเลือกได้ ให้อัดตอนเช้าหรือช่วงที่คนในบ้านออกไปทำงาน และวางผ้านุ่มหรือชั้นหนังสือไว้รอบห้องเพื่อลดเสียงสะท้อน

ควรใส่ดนตรีก่อนหรือหลังสร้างเสียงโคลน

ควรสร้างเสียงพูดให้เรียบร้อยก่อน แล้วค่อยนำไปมิกซ์กับดนตรีประกอบ วิธีนี้ช่วยให้เราได้ยินปัญหาของเสียงพูดชัดเจน และปรับความดังของเพลงตามคำจริงได้ง่ายกว่า ถ้าใส่เพลงก่อน บางครั้งเราจะเผลอปรับเสียงพูดให้ดังเกินไปเพื่อเอาชนะเพลง พอเอาเพลงออกก็กลายเป็นเสียงแหลมและฟังไม่สบาย

ใช้เสียงโคลนกับงานของบริษัทได้ไหม

ควรตรวจสอบสิทธิ์ของเสียงและเนื้อหาก่อนนำไปใช้จริง โดยเฉพาะงานที่มีข้อมูลของบุคคลหรือเสียงของพนักงาน ควรขอความยินยอมให้ชัดเจนและระวังข้อกำหนดตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ พีดีพีเอ หากเป็นเสียงประกาศภายในของ บริษัท เลิฟ อินโนเวชั่น เอ็นจิเนียริ่ง จํากัด, บริษัท โปรเฟสชั่นแนล เมดิคอล ซายน์ จํากัด หรือ เวฟสหคลินิก ก็ควรตรวจข้อความและชื่อเฉพาะให้ถูกต้องก่อนเผยแพร่

ทำไมเสียงบางคำจึงเพี้ยนกว่าคำอื่น

คำเฉพาะ ชื่อบริษัท และคำที่มีพยางค์ติดกันมักต้องตรวจเป็นพิเศษ เช่น บริษัท ซินโฟเนียร์ เทคโนโลยี ประเทศไทย จํากัด และ บริษัท เทคโนเซล เฟรย์ จํากัด หากต้นฉบับอ่านเร็วเกินไป ระบบอาจจับจังหวะผิดได้ ลองเว้นวรรคระหว่างคำ อ่านช้าลงเล็กน้อย และสร้างเสียงใหม่เฉพาะประโยคนั้นแทนการทำไฟล์ทั้งหมดซ้ำ

ถ้าอยากทำเสียงเรียกเข้าต้องเริ่มอย่างไร

เริ่มจากประโยคสั้น ๆ ที่ไม่มีดนตรีซ้อนมากเกินไป แล้วฟังทั้งผ่านหูฟังและลำโพงโทรศัพท์ หากกำลังค้นหาแนวทางโหลดเสียงเรียกเข้า ไอ โฟน ฟรี ควรตรวจสอบสิทธิ์ของไฟล์เสียงและแหล่งที่มาก่อนนำไปใช้ อย่าเลือกเพลงที่มีเงื่อนไขการใช้งานไม่ชัดเจนเพียงเพราะเสียงฟังติดหู

ผมยังเคยพลาดเรื่องการส่งออกไฟล์ด้วย ตอนทำคลิปลงติ๊กต็อกและยูทูบ ผมเร่งเสียงรวมจนดังเกินไป พออัปโหลดแล้วเสียงพูดแสบหู แต่ดนตรีกลับเบาลงเองในบางช่วง หลังจากนั้นผมจะฟังไฟล์รอบสุดท้ายในสามแบบ ได้แก่ หูฟัง ลำโพงโทรศัพท์ และลำโพงคอมพิวเตอร์ ถ้าคำสำคัญยังฟังชัดในทั้งสามแบบ ก็ถือว่าพร้อมใช้งานมากขึ้น

สำหรับคนที่อยากอ่านวิธีใช้งานเพิ่มเติม ผมเก็บ บทความและเคล็ดลับเพิ่มเติม ไว้ให้ลองดู และถ้าจะนำเสียงไปทำคลิปสำหรับติ๊กต็อก ยูทูบ เฟซบุ๊ก หรือไลน์ อย่าลืมฟังในแบบที่ผู้ชมไทยใช้จริง ไม่ใช่ตรวจเฉพาะในโปรแกรมตัดต่อบนคอมพิวเตอร์

วันนี้ลองอัดประโยคสั้น ๆ ในห้องที่เงียบที่สุดเท่าที่หาได้ แล้วนำไปมิกซ์กับดนตรีเบา ๆ โดยฟังผ่านโทรศัพท์ของคุณเองก่อนเผยแพร่.